Η πτώχευση μικρού αντικειμένου (στο εξής ΠΜΑ) όπως ρυθμίζεται στα άρθρα 172-188 του ν. 4738/2020, εισάγει μια νέα, απλοποιημένη διαδικασία που αποσκοπεί στην ταχύτερη κήρυξη της πτώχευσης για τις περιπτώσεις εκείνες που ο οφειλέτης ικανοποιεί τα κριτήρια προσδιορισμού της πολύ μικρής οντότητας του άρθρου 2 του ν. 4308/2014 (Α΄ 251).
Πιο συγκεκριμένα, το πεδίο εφαρμογής της ΠΜΑ περιλαμβάνει τόσο νομικά όσο και φυσικά πρόσωπα και ειδικά για τα δεύτερα είναι αδιάφορο το κατά πόσο συντρέχει η εμπορική ιδιότητα στο πρόσωπό τους. Η παράγραφος 2 του αρ. 78 του ν. 4738/2020 αναφέρει ότι “Μικρού αντικειμένου πτωχεύσεις ορίζονται αυτές στις οποίες ο οφειλέτης ικανοποιεί τα κριτήρια προσδιορισμού της πολύ μικρής οντότητας του άρθρου 2 του ν. 4308/2014 (Α΄ 251). Στην περίπτωση των νομικών προσώπων, εάν το καθαρό ύψος του κύκλου εργασιών υπερβαίνει τα δύο εκατομμύρια (2.000.000) ευρώ δεν θεωρούνται πολύ μικρή οντότητα. Στην περίπτωση των φυσικών προσώπων, το κριτήριο που αφορά το ενεργητικό εφαρμόζεται στην περιουσία του προσώπου. Ως προς την ακίνητη περιουσία του προσώπου, η αξία αυτής προκύπτει κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 11”.
Συνεπώς, προκειμένου να τύχουν εφαρμογής οι διατάξεις του ν. 4738/2020 για την ΠΜΑ αρκεί να συντρέχει στο πρόσωπο του οφειλέτη, ένα μόνο από τα ακόλουθα κριτήρια: για τα μεν φυσικά πρόσωπα η αξία των περιουσιακών στοιχείων δεν θα πρέπει να υπερβαίνει τις 350.000€ (η αξία της ακίνητης περιουσίας των φυσικών προσώπων υπολογίζεται με βάση τη φορολογητέα αξία υπολογισμού του ΕΝ.Φ.Ι.Α), για τα δε νομικά πρόσωπα αξιολογείται:
i) το σύνολο του ενεργητικού (περιουσιακών στοιχείων): 350.000€,
ii) το καθαρό ύψος του κύκλου εργασιών: 700.000€,
iii) ο μέσος όρος απασχολουμένων κατά τη διάρκεια της περιόδου: 10 άτομα.
Το πεδίο εφαρμογής της νέας διαδικασίας εντούτοις διευρύνεται περαιτέρω, έμμεσα, κατά το συνδυασμό των άρθρων 2 § 3 Ν. 4308/2014 και 78 § 2 ΝΠτωχΚ, κατά τρόπο ώστε να καταλαμβάνει προσωπικές εταιρείες και άλλες οντότητες με κύκλο εργασιών έως 1.500.000 €.
Ως πτωχευτικό δικαστήριο νοείται για τις πτωχεύσεις μικρού αντικειμένου το αρμόδιο κατά περίπτωση Ειρηνοδικείο στην περιφέρεια του οποίου ο οφειλέτης έχει την κύρια κατοικία του, εφόσον δεν ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα, όπως αυτή ορίζεται στα άρθρα 21 και 47 του ν. 4172/2013 (Α΄ 167), ή το κέντρο των κυρίων συμφερόντων του, όπως ορίζεται στην παρ. 3 του άρθρου 78. Σε περίπτωση αμφισβήτησης, κύρια κατοικία είναι η αναφερόμενη ως κατοικία του οφειλέτη στην τελευταία προ της κατάθεσης αίτησης πτώχευσης φορολογική δήλωσή του. Η αίτηση υποβάλλεται με ηλεκτρονικά μέσα (173 § 1 ΝΠτωχΚ), όπως και οι παρεμβάσεις των πιστωτών (177 § 2 ΝΠτωχΚ).
Τεκμαίρεται ότι ο οφειλέτης έχει περιέλθει σε κατάσταση παύσης πληρωμών, εφόσον δεν καταβάλλει ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς το Δημόσιο, τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης ή πιστωτικά ή χρηματοδοτικά ιδρύματα (176 § 1 ΝΠτωχΚ), σε ύψος τουλάχιστον 60% των συνολικών ληξιπρόθεσμων υποχρεώσεών του για περίοδο τουλάχιστον 6 μηνών, εφόσον η μη εξυπηρετούμενη υποχρέωσή του υπερβαίνει το ποσό των 30.000 ευρώ. Η επιλεκτική εκπλήρωση ληξιπρόθεσμων χρηματικών υποχρεώσεων δεν αίρει την παύση πληρωμών, η οποία μπορεί να συνίσταται και στην αδυναμία εκπλήρωσης ακόμα και μίας σημαντικής ληξιπρόθεσμης χρηματικής οφειλής.
Στην απλοποιημένη διαδικασία η αίτηση μπορεί να υποβληθεί από:
-τον οφειλέτη (173 και 174 § 1 ΝΠτωχΚ),
-τους πιστωτές (79 § 1 και 78 § 2 ΝΠτωχΚ)
-και τον Εισαγγελέα Πρωτοδικών εφόσον συντρέχουν λόγοι δημοσίου συμφέροντος (79 § 1 και 78 § 2 ΝΠτωχΚ)21.
Υπό τη διατύπωση του άρθρου 79 § 1 ΝΠτωχΚ, νομιμοποιούνται στην υποβολή της αίτησης μόνον οι πιστωτές που έχουν έννομο συμφέρον. Το τελευταίο οριοθετείται με βάση το άρθρο 96 § 1 εδ. α’ ΝΠτωχΚ και προϋποθέτει ότι ο πιστωτής διατηρεί κατά το χρόνο υποβολής της αίτησης γεννημένη και δικαστικώς επιδιώξιμη χρηματική ενοχική απαίτηση.
Η αίτηση πτώχευσης κατατίθεται ηλεκτρονικά μέσω του Ηλεκτρονικού Μητρώου Φερεγγυότητας είτε από οποιονδήποτε πιστωτή είτε από τον οφειλέτη και δημοσιοποιείται για χρονικό διάστημα 30 ημερών. Αν μέσα σε χρονικό διάστημα 30 ημερών από τη δημοσιοποίηση της αίτησης πτώχευσης δεν υποβληθεί παρέμβαση κατά αυτής, ή υποβληθεί, αλλά αφορά μόνο τον διορισμό συνδίκου, η αίτηση γίνεται δεκτή με μόνη την διαπίστωση παρέλευσης του χρονικού διαστήματος από το πτωχευτικό δικαστήριο.
Αν η αίτηση κατατεθεί από τον οφειλέτη, θα πρέπει παράλληλα να υποβάλλει σε πρωτότυπο, γραμμάτιο κατάθεσης του Ταμείου Παρακαταθηκών και Δανείων 250 ευρώ για την αντιμετώπιση των πρώτων εξόδων της πτώχευσης, με εξαίρεση α) ανεξασφάλιστα περιουσιακά στοιχεία μικρής αξίας και β) το ετήσιο εισόδημά τους να μην υπερβαίνει τις εύλογες δαπάνες διαβίωσης. Υπάρχει δυνατότητα απαλλαγής από την καταβολή του ως άνω παραβόλου ποσού 250€ καθώς επίσης και δυνατότητα επιστροφής, σε περίπτωση που καταβληθεί, με διάταξη του δικαστή που θα εκδώσει την απόφαση κήρυξης της πτώχευσης.
Οι οφειλέτες που δεν δημοσιεύουν χρηματοοικονομικές καταστάσεις, οφείλουν να καταθέσουν υποχρεωτικά:
i) την τελευταία δήλωση φόρου εισοδήματος
ii) την δήλωση στοιχείων ακινήτων
iii) σε περίπτωση που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα, κατάσταση οικονομικών στοιχείων
iv) την κατάσταση του συνόλου των πιστωτών
v) την βεβαίωση της αρμόδιας οικονομικής υπηρεσίας για τα χρέη του οφειλέτη προς το Δημόσιο και δυνητικά
vi) κάθε άλλο έγγραφο που υποστηρίζει τα παρεχόμενα από τον οφειλέτη στοιχεία.
Εντός προθεσμίας εξήντα (60) ημερών από την κατάθεση της αίτησης πτώχευσης, τα διάδικα μέρη οφείλουν να καταθέσουν ενώπιον του αρμόδιου δικαστηρίου τις προτάσεις τους και το σύνολο των αποδεικτικών εγγράφων (αρ 177 παρ 3).
Με την δικαστική απόφαση που κηρύσσει την πτώχευση του οφειλέτη, η απαλλαγή οφειλών επέρχεται κατά το αρ 192:
Με την επιφύλαξη της παρ. 2, ο οφειλέτης φυσικό πρόσωπο απαλλάσσεται πλήρως από κάθε οφειλή προς τους πτωχευτικούς πιστωτές, ανεξαρτήτως του αν έχουν αναγγελθεί ή όχι, τριάντα έξι (36) μήνες από την ημερομηνία κήρυξης της πτώχευσης ή την καταχώρηση της παρ. 4 του άρθρου 77, εκτός εάν εντός της παραπάνω προθεσμίας υποβληθεί προσφυγή οποιουδήποτε έχει έννομο συμφέρον κατά της απαλλαγής του. Η απαλλαγή έχει ως συνέπεια και την παύση των στερήσεων δικαιωμάτων τις οποίες συνεπάγεται η πτώχευση.
Για τους οφειλέτες της παρ. 3 του άρθρου 92, η προθεσμία της παρ. 1 ορίζεται σε ένα (1) έτος “Τα ετήσια εισοδήματα του οφειλέτη εξαιρούνται της πτωχευτικής περιουσίας ανεξαρτήτως ύψους, όταν, έπειτα από αίτησή του, το πτωχευτικό δικαστήριο διαπιστώσει ότι η πτωχευτική περιουσία περιλαμβάνει την κύρια κατοικία του οφειλέτη ή και άλλα πάγια περιουσιακά του στοιχεία που υπερβαίνουν σε αξία το δέκα τοις εκατό (10%) των συνολικών του υποχρεώσεων και η ελάχιστη αξία τους δεν υπολείπεται των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ, εξαιρουμένων όσων έχουν αποκτηθεί στην διάρκεια των δώδεκα (12) μηνών που προηγούνται της υποβολής της αίτησης πτώχευσης. Στην περίπτωση αυτή εφαρμόζεται η παρ. 2 του άρθρου 192, ενώ προσφυγή πιστωτή κατά της απαλλαγής μπορεί να ασκηθεί και με παρέμβαση στην δίκη της παρούσας. Κατ’ απόκλιση του πρώτου εδαφίου, σε περίπτωση που τα ετήσια εισοδήματά του οφειλέτη υπερβαίνουν το πενταπλάσιο των ευλόγων δαπανών διαβίωσης, το υπερβάλλον ποσό ανήκει στην πτωχευτική περιουσία.”
Επισημαίνεται ότι ο οφειλέτης δεν απαλλάσσεται για:
i) οφειλές που δημιουργήθηκαν μετά την υποβολή αίτησης πτώχευσης
ii) οφειλές από δόλο ή βαρεία αμέλεια που προκάλεσε θάνατο ή σωματική βλάβη προσώπου
iii) οφειλές από τα αδικήματα της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματική δραστηριότητα και της τρομοκρατίας
iv) οφειλές διατροφής.
Τέλος, η απόφαση που κηρύσσει την πτώχευση του οφειλέτη είναι δυνατόν να προσβληθεί με το ένδικο μέσο της έφεσης.
*********
Σημείωση: Το παρόν άρθρο αποτελεί μια σύντομη σύνοψη και αποσκοπεί στη γρήγορη ενημέρωση γύρω από το νομικό πλαίσιο της πτώχευσης μικρού αντικειμένου υπό το πρίσμα των διατάξεων 172-188 του ν. 4738/2020. Η τυχόν υπαγωγή σας στις παραπάνω διατάξεις και οι προϋποθέσεις αυτής της υπαγωγής αποτελεί αντικείμενο μιας ενδελεχέστερης μελέτης και πληρέστερης ανάλυσης για την οποία απαιτείται η συνδρομή και η καθοδήγηση νομικού επιστήμονα. Το περιεχόμενο του παρόντος δεν αποτελεί νομική συμβουλή και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τέτοια. Σε περίπτωση που χρειάζεστε συμβουλές για προσωπικές σας ανάγκες, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας. Η αναπαραγωγή και η μετάφραση για μη εμπορικούς σκοπούς του παρόντος επιτρέπεται, υπό τον όρο ότι παρατίθεται αυτούσιο, ενημερώνεται ο συντάκτης kitoulaw.gr και γνωστοποιείται σε αυτόν σχετική ενημέρωση (info@kitoulaw.gr).