Στις 4 Μαρτίου 2022 η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποίησε την οδηγία 2001/55/ΕΚ του Συμβουλίου σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές παροχής προσωρινής προστασίας σε περίπτωση μαζικής εισροής εκτοπισθέντων.
Στην εν λόγω οδηγία προβλέπεται μια σειρά από μέτρα με σκοπό την δίκαιη κατανομή των βαρών μεταξύ των κρατών μελών και την αντιμετώπιση των συνεπειών της υποδοχής ατόμων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το έδαφος της Ουκρανίας λόγω της εμπόλεμης κατάστασης (μπορείτε να διαβάσετε την προαναφερθείσα οδηγία πληκτρολογώντας τα εξής στοιχεία: αριθ. L 212 της 07/08/2001 σ. 0012 – 0023).
Μέσω του καθεστώτος χορήγησης προσωρινής προστασίας για τους εκτοπισθέντες επιτυγχάνεται:
α) η μείωση της πίεσης στα εθνικά συστήματα για χορήγηση ασύλου των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και παράλληλα,
β) παρέχεται άμεση και συλλογική προστασία σε αυτά τα πρόσωπα και τα μέλη της οικογένειάς τους
~Προϋποθέσεις~
Με βάση τα παραπάνω, καθεστώς προσωρινής προστασίας, υπό την προϋπόθεση τα πρόσωπα να κατοικούσαν στην Ουκρανία στις 24/02/2022 ή νωρίτερα, λαμβάνουν οι:
1) υπήκοοι Ουκρανίας και τα μέλη των οικογενειών τους
2) μη ουκρανοί υπήκοοι και ανιθαγενή πρόσωπα που υπάγονται σε καθεστώς διεθνούς προστασίας στην Ουκρανία και τα μέλη των οικογενειών τους
3) μη ουκρανοί υπήκοοι με μόνιμη άδεια διαμονής που δεν μπορούν να επιστρέψουν στην χώρα καταγωγή τους υπό ασφαλείς συνθήκες
Ακόμη όμως και αν κάποιος δεν ανήκει σε μία από τις παραπάνω ομάδες, σε όλους τους ανθρώπους που διαφεύγουν από την Ουκρανία χορηγείται πρόσβαση στην Ευρωπαϊκή Ένωση πριν την επιστροφή στη χώρα καταγωγής τους.
~Δικαιώματα που απορρέουν από το καθεστώς χορήγησης προσωρινής προστασίας~
Με την χορήγηση καθεστώτος προσωρινής προστασίας οι δικαιούχοι απολαμβάνουν:
Δικαίωμα διαμονής
Πρόσβαση στην αγορά εργασίας
Πρόσβαση σε στέγαση
Κοινωνική πρόνοια
Ιατρική αρωγή
Ειδικά δε για τα ασυνόδευτα παιδιά και τους εφήβους προβλέπεται και ο θεσμός της επιτροπείας ανηλίκου αλλά και η πρόσβαση στην εκπαίδευση.
~Διαδικασία Χορήγησης & Διάρκεια~
Η διαδικασία είναι πάρα πολύ απλή και το μόνο που απαιτείται είναι ο εν δυνάμει δικαιούχος να έχει μια προσωπική ηλεκτρονική διεύθυνση (email) ώστε να του επιτρέψει το σύστημα την πρόσβαση στην πλατφόρμα του υπουργείου και εν συνεχεία να καταχωρήσει την αίτησή του. Προκειμένου η αίτηση να υποβληθεί ορθά, το σύστημα ζητάει να συμπληρώσετε ορισμένα πεδία που αφορούν:
τα πλήρη στοιχεία σας
το είδος και τον αριθμό του ταυτοποιητικού σας εγγράφου
το επίπεδο μόρφωσης σας
τον τομέα στον οποίο δραστηριοποιείστε επαγγελματικά
εάν αντιμετωπίζετε πρόβλημα στέγασης ή όχι
το σημείο καταγραφής στο οποίο επιθυμείτε να λάβετε την κάρτα Δικαιούχου Προσωρινής Προστασίας
Στο αίτημά σας μπορείτε να συμπεριλάβετε μέχρι 10 μέλη.
Τα σημεία καταγραφής είναι συγκεκριμένα περιφερειακά γραφεία ασύλου που λειτουργούν σε μεγάλεις πόλεις της χώρας και μπορείτε να ενημερωθείτε σχετικά με την τοποθεσία τους και τις ώρες λειτουργίας τους στην ιστοσελίδα του υπουργείου η οποία και παρατίθεται στο τέλος του άρθρου.
Όταν οριστικοποιηθεί η αίτησή στο σύστημα, δίνεται ραντεβού (ημέρα & ώρα) ώστε οι εν δυνάμει δικαιούχοι να μεταβούν στο σημείο καταγραφής της επιλογής τους. Ακόμη με την ολοκλήρωση της καταχώρησης της αίτησης αποστέλεται αντίγραφο του οριζόμενου ραντεβού με τα λοιπά προσωπικά στοιχεία σε τρεις (3) γλώσσες αγγλικά, ουκρανικά και ελληνικά στην ηλεκτρονική διεύθυνση που έχει δηλωθεί.
Κατά την ημέρα του οριζόμενου ραντεβού οι εν δυνάμει δικαιούχοι θα πρέπει να φέρουν μαζί τους το αποδεικτικό της κατατεθειμένης αίτησης (το έντυπο που έχουν λάβει στο email τους) καθώς και το ταυτοποιητικό έγγραφο (πχ διαβατήριο) με το οποίο εισήλθαν στην χώρα. Την ημέρα του καθορισμένου ραντεβού γίνεται ένας τυπικός έλεγχος των ταυτοποιητικών εγγράφων και λαμβάνονται δακτυλικά αποτυπώματα για την δημιουργία της κάρτας η οποία και θα ισχύει για ένα έτος με δυνατότητα παράτασης της ισχύς της. Ακολουθεί μια τυπική συνέντευξη όπου οι εν δυνάμει δικαιούχοι θα ερωτηθούν για την οικογενειακή τους κατάσταση, το μορφωτικό τους επίπεδο και αφού ο αρμόδιος υπάλληλος ολοκληρώσει την συνέντευξη θα βγάλει μια φωτογραφία προσώπου στο μέγεθος πολιτικής ταυτότητας και τέλος, θα παραδώσει την κάρτα ενιαύσιας διάρκειας η οποία, πλην των προσωπικών στοιχείων ταυτοποίησης, περιλαμβάνει και αριθμό ΑΜΚΑ (για την κοινωνική ασφάλιση) και αριθμό ΑΦΜ οπότε οι κάτοχοι θα μπορούν να προβούν στο άνοιγμα τραπεζικού λογαριασμού ενώπιον οποιουδήποτε πιστωτικού ιδρύματος της χώρας τους εξυπηρετεί αλλά και να βρουν εργασία και να εκδώσουν ενδεχομένως δίπλωμα οδήγησης εφόσον πληρούνται και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις κλπ.
Επιπροσθέτως, με την απόκτηση της κάρτας οι δικαιούχοι μπορούν να μετακινούνται ελεύθερα σε έδαφος της ΕΕ για 90 ημέρες & να επιλέγουν την χώρα της ΕΕ που θέλουν να απολαύουν των δικαιωμάτων προσωρινής προστασίας.
Επισημαίνεται ότι το δικαίωμα προσωρινής προστασίας δεν αποκλείει την υποβολή αίτησης για υπαγωγή σε καθεστώς πρόσφυγα.
~Τελευταία Νέα~
Η ισχύς του καθεστώτος προσωρινής προστασίας για τους εκτοπισθέντες από την Ουκρανία που κατέληξαν στην Ελλάδα ως πρόσφυγες, μετά από σχετική απόφαση του υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, κ. Νότη Μηταράκη, έλαβε παράταση (βλ. σχετική υπουργική απόφαση ΑΔΑ: ΡΠ1146ΜΔΨΟ-ΩΙ4) και πλέον έχει χρονική διάρκεια έξι (6) μηνών. Συγκεκριμένα από τις 4 Μαρτίου 2023 έως τις 4 Σεπτεμβρίου 2023, με δυνατότητα αυτοδίκαιης παράτασης για χρονικό διάστημα επιπλέον έξι (6) μηνών, δηλαδή από την 4η Σεπτεμβρίου 2023 έως την 4η Μαρτίου 2024.
Στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου (https://migration.gov.gr/ukraine/) λειτουργεί πύλη πληροφόρησης για τους Ουκρανούς εκτοπισθέντες που έχουν αφιχθεί στη χώρα μας στην ουκρανική, ελληνική και αγγλική γλώσσα.
*********
Σημείωση: Το παρόν άρθρο αποτελεί μια σύντομη σύνοψη και αποσκοπεί στη γρήγορη ενημέρωση γύρω από το νομικό πλαίσιο του καθεστώτος χορήγησης προσωρινής προστασίας για εκτοπισθέντα πρόσωπα. Το περιεχόμενο του παρόντος δεν αποτελεί νομική συμβουλή και δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως τέτοια. Σε περίπτωση που χρειάζεστε συμβουλές για προσωπικές σας ανάγκες, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας. Η αναπαραγωγή και η μετάφραση για μη εμπορικούς σκοπούς του παρόντος επιτρέπεται, υπό τον όρο ότι γίνεται αναφορά στην πηγή, ενημερώνεται ο συντάκτης kitoulaw.gr και κοινοποιείται αντίγραφο στην ηλεκτρονική διεύθυνση info@kitoulaw.gr